Cietrzew

rodzina:
głuszcowate

opis:
Długość ciała samca: 53-68 cm, samicy: 40-51 cm
Ptak wielkości kury domowej. Samiec czarny z granatowym połyskiem z wyjątkiem białego podogonia i pasków skrzydłowych. Ogon w kształcie liry. Nad okiem czerwona brew nabrzmiewająca w okresie godowym. Samica brązowa z pręgowanym wzorem o barwie rdzawej, płówej i szarej. Ogon bez liry, płytko wcięty. Nogi krótkie, opierzone do palców.
Koguty tokują od marca do maja na otwartych fragmentach terenu. Na tokowisku zbiera się po kilka-kilkanaście kogutów, które puszą upierzenie i roztaczają wachlarzowato lirowaty ogon wydając przy tym głosy zwane bełkotaniem i czuszykaniem.
Na skutek niekorzystnych zmian siedliskowych na terenach lęgowych liczebność cietrzewia gwałtownie spadła, a na wielu obszarach wymarł.

miejsca:
Zasiedla plamowo niektóre obszary północno-wschodniej i wschodniej części kraju oraz Kielecczyznę, Karpaty Zachodnie, Sudety Zachodnie i Bory Dolnośląskie

siedlisko:
Śródleśne łąki, polany i torfowiska w rozległych lasach oraz na bagnistych terenach otwartych z zadrzewieniami, zwłaszcza w dolinach rzecznych

liczebność:
Bardzo nieliczny ptak lęgowy; populacja oceniana ostatnio na 2000-2500 osobników

gniazdo:
Płytki dołek wygrzebany w ziemi, skąpo wyścielony trawami, liśćmi i mchem, dobrze ukryty, często po okapem z roślinności

lęg:
7-10 żółtawordzawych, z brązowymi plamkami jaj. Wysiadywanie 24-26 dni wyłącznie przez samicę. Młode wodzone przez samicę zaczynają latać w wieku ok. dwóch tygodni

pokarm:
Głównie roślinny, urozmaicony w zależności od pory roku i wzbogacony drobnymi bezkręgowcami

wędrówki:
Ptak osiadły

ochrona:
Gatunek chroniony, wymieniony w Polskiej czerwonej księdze zwierząt jako gatunek silnie zagrożony wyginięciem i w Dyrektywie ptasiej; zagrożony zmianami siedliskowymi w lasach (zalesianiem terenów śródleśnych, osuszaniem torfowisk) oraz niepokojeniem i drapieżnictwem ssaków