Dolina Dolnej Odry

mala fotka

województwo zachodniopomorskie

 
Lokalizacja obszaru
 
Dolina Dolnej Odry jest najdalej na zachód wsuniętą ostoją w kraju. Obejmuje ochroną dolny bieg Odry od Kostrzyna do Szczecina wraz z położonymi po wschodniej stronie pradoliny siedliskami, w jej skład wchodzi także jezioro Dąbie. Od strony zachodniej ostoja graniczy z Niemcami, na jej terenie znajdują się parki krajobrazowe Dolina Dolnej Odry, który obejmuje prawie całe Międzyodrze, a także część Cedyńskiego PK i cześć PK Ujście Warty. Od strony niemieckiej na odcinku 60 km od Hohensaaten do Szczecina znajduje się Park Narodowy Unteres - Odertal, który w przyszłości ma zostać połączony z polskim PKDDO w jeden Międzynarodowy Park Doliny Dolnej Odry.
 
Podstawowe informacje o obszarze.
 
Dolina Dolnej Odry to jedna z największych ostoi w Polsce jej obszar to 60 tysięcy hektarów. W obrębie ostoi można wyróżnić wiele siedlisk jak lasy iglaste, liściaste i mieszane, łęgi wierzbowo topolowe, ale najbardziej charakterystycznymi siedliskami są zalewane łąki i pastwiska, które stanowią ponad 30% powierzchni całej ostoi. Mimo wcześniejszych regulacji Odry rzeka ta zachowała zaskakująco dużo naturalności, można obserwować to przede wszystkim na odcinkach pozbawionych wałów przeciwpowodziowych na przykład w okolicach Kłosowa czy Kostrzynka.
Małe zaludnienie i duża różnorodność siedlisk sprawia, że tereny te obfitują w cenne gatunki fauny i flory. Z ssaków można tu spotkać jelenia, którego rykowiska zaczynają się już pod koniec sierpnia, daniela, kunę leśną, gronostaja, borsuka, wyjątkowo zdążają się nawet wędrowne wilki, a ciekawostką jest pochodzący z Ameryki Północnej szop pracz.
Na terenie ostoi panuje specyficzny, łagodny klimat, który charakteryzuje się ciepłymi zimami i gorącymi latami. Warunki takie spowodowały, że szata roślinna w wielu miejscach jest wyjątkowa. Przykładem niech będzie rezerwat Bielinek, gdzie naturalnie występuje, śródziemnomorski dąb omszony – jedyne stanowisko w Polsce, a także wiele innych ciepłolubnych roślin leśno stepowych.
 
 
 
Główne walory przyrodnicze.
Gatunki ptaków charakterystyczne dla danego obszaru.
 
Najbardziej interesującą grupą zwierząt w Dolinie Odry są ptaki. Można je tu obserwować praktycznie przez cały rok. Dolina Dolnej Odry jest ostoją ptasią o randze Europejskiej. Występują tu co najmniej 34 gatunki z załącznika I Dyrektywy Ptasiej i 14 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. Jest to bardzo ważny teren dla ptaków wodno – błotnych zarówno w okresie lęgowym jak i podczas przelotu czy zimowania.
Gnieździ się tu 10% krajowej populacji takich gat. jak podróżniczek i czapla siwa , powyżej 2% polskiej populacji stanowią  bieliki , kanie czarne , kanie rude , krakwy , rybitwy białoczelne i rybitwy czarne .
W okresie wędrówek występuje tu przynajmniej 1% populacji szlaku wędrownego takich gatunków jak: bielaczek , czernica , gęgawa , gęś białoczelna , gęś zbożowa , głowienka , krakwa i nurogęś .
 
 
Szczegółowe wskazówki dla obserwatora (co, gdzie i kiedy najlepiej obserwować)
 
Wiosna – Podczas przelotu wiosennego na terenie całej Doliny Odry można obserwować liczne ptaki wędrowne w szczególności wodno – błotne. Po wiosennych wylewach Odry zalane łąki stanowią idealne miejsce odpoczynku i żerowania dla kaczek i ptaków siewkowatych. Można wtedy obserwować cały zestaw wszystkich polskich gatunków kaczek właściwych, a także ohary, a z pośród ptaków siewkowatych łęczaka, krwawodzioba, kwokacza, kulika wielkiego, biegusa zmiennego i inne. Ptaki te najlepiej obserwować z punktu widokowego w Gozdowicach oraz w Zatoni Dolnej koło kościoła, z tych miejsc widać Dolinę Odry zarówno po polskiej jak i po niemieckiej stronie (zalecana luneta).
Podczas okresu lęgowego zdecydowanie najciekawszym miejscem jest zalew w Bielinku. Stanowi on wyrobisko po żwirowni, na środku znajduje się piaszczysta wyspa, na której gnieździ się około 600 par śmieszki ( śmieszka ). W kolonia  lęgną się ostrygojady , ohary , rybitwy białoczelne , krwawodziób , sieweczkia rzeczna , mewa czarnogłowa , mewa srebrzysta i mewa pospolita (zalecana luneta). W zależności od warunków wodnych w niektórych miejscach wiosenne rozlewiska utrzymują się dłużej do czerwca lub lipca tworząc jednocześnie idealne siedlisko lęgowe. Na takim rozlewisku niedaleko Kłosowa w 2008 roku gniazdowały rybitwy białoskrzydłe .
 
 
Lato – Niektóre ptaki latem wciąż gniazdują, w tym okresie również warto wybrać się nad wyrobisko w Bielinku, zaczynają wtedy przelot ptaki siewkowate: brodźce i biegusy .  Nad wodami zalewu łatwo jest latem obserwować polującego rybołowa ( rybołół ).
Zarówno w okresie wiosennym jak i letnim dobrze jest się wybrać na Międzyodrze. Jest to specyficzny teren położony między dwoma ramionami Odry: Zachodnia i Regalica tworzy wydłużoną deltę, wewnątrz której znajduje się labirynt kanałów, jeziorek i starorzeczy. Jedynym sensownym sposobem eksplorowania Międzyodrza to kajak, canoe lub jakaś inna łódź. Wypożyczalnia sprzętu wodnego znajduje się w Żabnicy koło Gryfina http://www.kajaczek.info/ . Pobieżnie na Międzyodrze można zerknąć z mostu w Gryfinie i dalej przespacerować się brukowana drogą (ok. 3km) prowadzącą od Regalicy do Odry Zachodniej i położonej nad nią miejscowością Mesherin. Teren Międzyodrza to niegdyś ekstensywnie użytkowane łąki i pastwiska, dziś w większości zarośnięte zaroślami łozy i trzciną. Dziś można tu obserwować licznie gnieżdżące się błotniaki stawowe, rybitwy czarne, jest tu jedna z największych w Polsce populacji brzęczki i jedna z większych kolonii czapli siwej, stosunkowo licznie występuje też podróżniczek . Zanim łąki zostały zdegradowane jeszcze w połowie lat 90-tych gnieździła się tu wodniczka .
 
 
Jesień – Jesień to czas spektakularnych przelotów i zgromadzeń na noclegowiskach. Na Międzyodrzu znajduje się największe noclegowisko żurawi w Polsce, jak dotąd rekordem było ponad 14 tysięcy ptaków. Największe liczebności osiągają żurawie w połowie października, a najlepszym miejscem obserwacji jest wał przeciwpowodziowy na wysokości miejscowości Marwice. Najlepiej przyjechać około godziny 17 i czekać do zmroku. Czasem zdarza się, ze ptaki w kilkuset osobnikowych stadach zlatują z wszystkich kierunków świata.
Jesienią można obserwować również stada migrujących i gromadzących się na noclegowiskach gęsi przede wszystkim białoczelnych i zbożowych, ale co roku zdarzają się także obserwacje nawet kilkunastoosobnikowych stadek bernikli białolicej, jak również gęsi krótkodziobej i małej. Obserwacje zlotów gęsi można obserwować na Kostrzyneckim Rozlewisku w okolicach Starej Rudnicy, a czasem też na Miedzyodrzu z tego samego miejsca co żurawie w Marwicach. Przy dobrym szczęściu można nawet obserwować zapadające na noclegowiska gęsi i żurawie jednocześnie.
 
 
Zima – W cieplejsze zimy, gdy nie zamarzają zbiorniki wodne zimują tu gęsi zbożowe i białoczelne i gęgawy.  Jednak okres zimy najlepszy jest do obserwacji zimujących ptaków wodnych. Na Odrze i kanałach Międzyodrza a także na jeziorze Dąbie zimują licznie ptaki takie jak: nurogęś , bielaczek,  czernica ,  ogorzałka  (na Dąbiu), kormoran . W okresie ostrych mrozów, gdy zamarzają Zalew Szczeciński i Dąbie warto wybrać się do Gryfina na most. Niedaleko zlokalizowane jest ujście Ciepłego Kanału odprowadzającego ogrzane wody z Elektrowni Dolna Odra, nie pozwala to na zamarzanie rzeki i odcinek kilku kilometrów wolny jest od lodu. Na niewielkim obszarze gromadzi się tu wtedy kilka tysięcy wspomnianych powyżej ptaków wodnych, wtedy mogą się tu również pojawić szlachary i nury . Stada ptaków wodnych przyciągają drapieżniki głównie bieliki , można tu wtedy obserwować nawet kilkanaście bielików siedzących na jednym drzewie.
 
 
 
Dojazd
 
Ze Szczecina do Gryfina dojeżdżamy drogą wojewódzką nr 31, po drodze jakieś 5 km przed Gryfinem jest drogowskaz do Żabnicy. Do miejscowości wymienionych w tekście jedziemy z Gryfina dalej na południe drogą 31, aż do skrzyżowania z drogowskazem na przejście graniczne Krajnik Dolny i tam skręcamy w drogę nr 122, dojeżdżamy nią do Krajnika Dolnego i tu są dwie możliwości w prawo jedziemy do Schwedt i Parku Narodowego Unteres – Odertal a w lewo jedziemy do Zatoni Dolnej i Bielinka, po jakiś 3 kilometrach drogą nr 26 do Chojny skręcamy w prawo na Cedynię, za Krajnikiem Górnym będzie drogowskaz w prawo na Zatoń Dolną. Z Zatoni wyjeżdżamy na drogę główną i jedziemy w prawo, mijamy małą osadę Raduń, później Piasek i dojeżdżamy do Bielinka, dojeżdżając widać będzie po lewej stronie prześwitującą taflę wody zalewu, trzeba skręcić w którąś z gruntowych dróg w prawo. Z Bielinka jedziemy do Cedyni, z Cedyni do przejścia granicznego Osinów Dolny, nie dojeżdżając do przejścia skręcamy w lewo i jedziemy wzdłuż Kostrzyneckiego Rozlewiska drogą nr 126, można tu się gdzieś zatrzymać i zerknąć na rozlewisko. Drogą dalej dojeżdżamy do Starej Rudnicy i tu koło remizy strażackiej zjeżdżamy w dół do tak zwanej drogi strategicznej przecinającej całe rozlewisko w poprzek. W zależności od warunków wodnych drogą można przejść suchą nogą, w kaloszach lub nie można przejść wcale. Dalej drogą 126 jedziemy do Gozdowic, od głównej drogi trzeba skręcić w prawo gdzie znajduje się punkt widokowy. Dalej kierując się na południe podrzędnymi drogami wzdłuż Odry aż do Kostrzyna natrafiać będziemy na kompleksy zalewanych łąk w Porzeczu, Chlewicach, Kaleńsku i Kłosowie.
 
Warunki turystyczne (w tym linki do stron prezentujących ofertę turystyczną obszaru)
 
Motel Saga w Pniewie koło Gryfina
 
Hostel ul. Orląt Lwowskich 10, 74-100 Gryfino, tel.: 0048-513-054-913
 
Internat Zespołu Szkół Ponadgimnazjalych Nr 2 w Gryfinie, ul. Łużycka 91, 74-100 Gryfino
Tel.: 091-416-25-03 wew. 28
 
Agroturystyka, Piasek 22 koło Cedyni
 
Wypożyczalnia sprzętu wodnego w Żabnicy koło Gryfina
 
 
Usługi przewodnickie z zakresu „bird-watchingu”:
 
Organizacja wycieczek przyrodniczo-krajobrazowych i ornitologicznych

 

 
min
wykaz pozycji w tej kategorii : Ptasia Mapa Polski → wykaz → alfabetyczny
  1. 1 - 12
  2. 13 - 24
  3. 25 - 29
  1. Bagno Wizna
  2. Bieszczady
  3. Błota Rakutowskie
  4. Delta Świny
  5. Dolina Baryczy
  6. Dolina Dolnej Odry
  7. Dolina Górnej Narwi
  8. Dolina Górnej Wisły
  9. Bagienna Dolina Narwi
  10. Dolina Kostrzynia
  11. Dolina Liwca
  12. Dolina Nidy
Fatbirder's Top 1000 Birding Websites