Wędrówka do ptasiego raju, czyli o tym, jak połączyć przyjemne z pożytecznym

SCENARIUSZ ZAJĘĆ

Grupa wiekowa:

klasy V-VI na II etapie kształcenia

Scenariusz jest przeznaczony do wykorzystania np. na wycieczce w ramach Szkolnego Koła Turystycznego.
Można go również wykorzystać w klasach starszych.

Czas trwania:
4-6 godzin

Cele ogólne:
- budzenie wrażliwości na piękno przyrody miejskiej i potrzebę jej ochrony,
- budzenie szacunku dla sił przyrody,
- dostrzeganie zmian w środowisku pod wpływem działalności człowieka,
- dostrzeganie pozytywnych aspektów działalności człowieka w środowisku.

Cele szczegółowe:
 Poziom wiadomości:
- uczeń zna nazwy ptaków żyjących w parkach,
- zna pojęcia: "ptaki domowe", "ptaki dziko żyjące", "ptaki egzotyczne".

Poziom umiejętności:
- uczeń umie odszukać w terenie dany okaz ptaka na podstawie fotografii,
- uczeń umie opisać ptaka (ustnie),
- uczeń umie powiedzieć, czym różnią się ptaki domowe, od ptaków żyjących w parkach.

Metody:
obserwacja bezpośrednia, rozmowa kierowana, wywiad, ćwiczenia praktyczne, konkurs.

Środki dydaktyczne:
kart pracy, lornetka, aparat fotograficzny, ołówek, kredki, blok rysunkowy, atlas rośli i zwierząt, fotografie ptaków domowych.

                                                                                             Przebieg zajęć

Przygotowanie:
!. Nauczyciel opracowuje cele i trasę wycieczki oraz przedstawia je uczniom.
2. Uczniowie przygotowują się do obserwacji w terenie - biorą (kto ma) aparat fotograficzny lub lornetkę, kredki i ołówki.
3. nauczyciel przypomina uczniom o zasadach zachowania bezpieczeństwa na ulicy, nad wodą itp.

Przeprowadzenie:

1. Bulwary nad Przemszą.
- nauczyciel opowiada uczniom, jak wyglądał ten teren w XIX wieku (mówi o rozwoju przemysłu w centrum Sosnowca);
- uczniowie słuchają śpiewu ptaków, obserwują (również przy użyciu lornetki) ptaki żyjące na tym niewielkim skrawku zieleni.

2. "Ptasi raj".
- nauczyciel udziela informacji o znajdującym się tutaj obiekcie jako przykładzie ilustrującym, iż działalność gospodarcza człowieka nie musi zagrażać przyrodzie;
- nauczyciel rozdaje każdemu dziecku fotografię jednego ptaka, którego trzeba znaleźć na terenie obiektu i opisać (ustnie) jego wygląd (charakterystyczne cechy). Należy go także porównać z ptakami żyjącymi w parku.
- nauczyciel ogłasza konkurs na rysunek ptaka - najładniejsze prace będą zdobiły szkolną gazetkę.

                                                                                            Materiały dla ucznia

Zadanie 1 (praca w grupach)

Na każdym przystanku zaznaczaj wnioski i spostrzeżenia.

BULWARY NAD PRZEMSZ¡
a) jest dużo drzew, krzewów, roślin zielonych,
b) można spotkać dużo gatunków ptaków,
c) inne spostrzeżenia.

PTASI RAJ
a) można tu obserwować zwierzęta w naturalnych warunkach,
b) działalność gospodarcza człowieka nie przeszkadza przyrodzie,
c) inne spostrzeżenia.

Zadanie 2 ( w razie wątpliwości znajdź w atlasie)
- jakie ptaki rozpoznałeś z wyglądu lub po głosie? (zaznacz krzyzykiem)
- których jest najwięcej?
- czy są to duże ptaki?

Nazwa ptaka                   Mało            Dużo           Bardzo dużo
Kaczka krzyżówka   
Gołąb   
Wróbel   
Sroka   
Szpak   
Kawka   

Najczęściej spotykane ptaki to:   ........................

Zadanie 3
Każdy uczeń dostaje 1 zdjęcie lub odbitkę xero.
- rozpoznaj, gdzie na terenie Klubu znajdują się stanowiska widocznych na zdjęciu ptaków,
- przyjrzyj się uważnie i spróbuj ustnie opisać ptaka lub go narysować.

                                                                                       Materiał dla nauczyciela

BULWARY NAD PRZEMSZ¡
Są przykładem rekultywacji środowiska przyrodniczego, zdewastowanego przez przemysł (w XIX wieku w okolicy Ratusza istniała huta "Anna", a w miejscu, gdzie obecnie znajdują się ślimaki rozjazdowe, była najpierw kopalnia "Pogonia", a potem walcownia blachy cynkowej "Emma"). Po pierwszej wojnie światowej prof. J. Rakowicz przedstawił perspektywiczny plan zabudowy centrum sosnowca. W myśl tego planu na hałdach kopalnianych w latach 1993-36 powstało nowe centrum administracyjne. Założono tez bulwary miejskie, które są miejscem wypoczynku dla mieszkańców i oazą dla ptaków.

Uczniowie starają się (z pomocą nauczyciela) zaobserwować (przy pomocy lornetki) i rozpoznać ptaki.

PTASI RAJ
Jest to przykład gospodarowania człowieka w środowisku, kształtowania środowiska w zależności od zapotrzebowania społecznego.
Teren za Sadem Rejonowym jest siedzibą Klubu Sportowego Judo, który powstał w 1974 r. przy Kombinacie Budownictwa Ogólnego "zagłębie", a od 1980 r. funkcjonuje samodzielnie, prowadząc działalność statutowo-gospodarczą.
W 1986 r. klub otrzymał od władz miejskich teren przy ulicy 1 Maja 23 i tam działa do dziś, ciągle się rozbudowując. Wokół Klubu powstał ogródek rekreacyjny, w którym są liczne woliery z drobiem ozdobnym (około 200 sztuk).

Znajdują się tam takie gatunki, jak:
- kury: gołoszyjki, karzełki łapciate, silki jedwabiste, cochiny miniaturowe, cochiny olbrzymie, bojowce japońskie o-shamo, bojowce malajskie, bojowceorłowskie, bojowce sumatrzańskie, jokohamy, brahmy gronostajowe (indyjskie), białoczuby holenderskie, sebrydki złote, sebtydki srebrne, chabo węgierskie;
- kaczki: mandarynki, karolinki, szmaragdowe, biegusy indyjskie;
- gęsi: garbonose, nilowe, bernikle kanadyjskie;
- kuraki: perliczki, pawie;
- bażanty: złocisty-czerwony, bananowy, diamentowy, srebrny, królewski, kaukaski, uszaki himalajskie, łowne polne;
- gołębie: pawiki, loczki, turkoty bucharskie, turkoty niemieckie, perukarze, mnichy, gile, garłacze siodłate, kapucyny, czajki, mewki, krymki, wajszkopki, merfiny pstre.

Autor scenariusza: Anna Wołowska, Zespół Szkół Specjalnych nr 1 w Sosnowcu

¬ródło: "Edukacja przyrodnicza w szkole podstawowej. człowiek w środowisku przyrodniczym", zeszyt trzeci i czwarty (3-4/2005), Warszawa-Wrocław 2005.

grupa wiekowa

autor

organizacja/wydawca

link