Jakie ptaki odwiedzają nasze karmniki?

SCENARIUSZ ZAJĘĆ

Czas realizacji:

45 minut w grudniu, styczniu lub lutym.

 

Metody:
- prezentacja wyników obserwacji;
- sporządzenie na podstawie zgromadzonej dokumentacji obserwacji planu pt. "Rozmieszczenie ptaków odwiedzających karmniki na terenie......".

 

Cele operacyjne:
Uczeń:
- posiada nawyk dokarmiania ptaków zimą;
- potrafi zdawać relację z poczynionych obserwacji;
- zna sposoby dokarmiania ptaków;
- korzysta z książek zawierających fotografie, ilustracje oraz opis ptaków spędzających zimę w Polsce;
- wykorzystuje dokumentację własnej obserwacji do pracy w grupie.

 

Miejsce realizacji scenariusza:

sala lekcyjna.

 

Środki dydaktyczne:
- indywidualne karty obserwacji;
- zbiorcze karty obserwacji;
- prezentacje ptaków spędzających zimę w Polsce wykonane przez uczniów podczas lekcji Jakie ptaki spędzają zimę w Polsce?;
- jeden duży plan terenu, na którym uczniowie prowadzili obserwację dokarmianych ptaków, np. plan gminy Skoki;
- sylwetki i nazwy ptaków do umieszczenia na planie i sporządzenia jego legendy;
- podręcznik i książki wykorzystywane podczas lekcji Jakie ptaki spędzają zimę w Polsce?

 

Przebieg zajęć:
Lekcja poprzedzona jest przygotowaniem ptasich stołówek (październik - listopad), zapoznaniem z wiadomościami Czym dokarmiać ptaki? oraz rozpoczęciem dokarmiania ptaków.
Na lekcje uczniowie przynoszą wypełnione karty obserwacji ptaków odwiedzających ich karmniki. Obserwacje dokonywane były w ciągu dwóch tygodni. Uczniowie na bieżąco przynosili nauczycielowi wpisy do swojej karty w celu ich potwierdzenia przez nauczyciela w ostatniej kolumnie. Obserwacje prowadzone były o wybranej przez ucznia porze.
Podział zespołu klasowego na cztero- lub pięcioosobowe grupy. Kryterium przynależności do danej grupy stanowi miejsce zamieszkania (ulica, dzielnica, miejscowość).

 

Karta pracy:

KARTA INDYWIDUALNEJ OBSERWACJI PTAKóW W KARMNIKU OD …… DO …….

 Data Godzina Temperatura

 Nazwa

ptaków

odwiedzających

karmnik

lub opis

ich wyglądu

zewnętrznego

Liczba ptaków 

 Rodzaj

spożywanego

pokarmu

 Inne

spostrzeżenia

 Potwierdzenie

zapisów

                                                                        

Obserwacje prowadzone były przez ………………………………………………………………………………...

                                                          Imię i nazwisko ucznia

W sali lekcyjnej umieszczone są prezentacje graficzne wykonane podczas lekcji Jakie ptaki spędzają zimę w Polsce?
W sali znajduje się również duży plan terenu, na którym prowadzone były obserwacje.
Uczniowie wybierają liderów grup.
Na podstawie prezentacji graficznych i książek identyfikują ptaki obserwowane w karmnikach.
Wypełniają wspólnie Zbiorczą kartę obserwacji.

ZBIORCZA KARTA OBSERWACJI PTAKóW

 Teren,

na którym

prowadzone

były

obserwacje

(miejscowość,

dzielnica,

ulica, itp.)

Termin

obserwacji 

Rodzaj

ekosystemu

znajdującego

się

w pobliżu 

 Jakie

ptaki

zaobserwowano?

 Jaki

pokarm

spożywały?

 Opis

pogody

 Osoby

prowadzące

obserwacje

                     

 

Wnioski z obserwacji na temat: Jak pomóc ptakom przetrwać zimę?
W formułowaniu wniosków brali udział: ……………………………………………………………………….........

Uczniowie prezentują wyniki swojej pracy w grupach. Na plan terenu obserwacji nanoszą napisy i sylwetki obserwowanych ptaków w odpowiedniej ilości.
Legenda planu zawiera sylwetki i nazwy zaobserwowanych ptaków oraz sposób ilościowego ich przedstawienia:
1 sylwetka - bardzo mało;
3 sylwetki - mało;
6 sylwetek - dużo;
10 sylwetek - bardzo dużo.

 

Praca indywidualna:

Uczniowie indywidualnie na kartkach gromadzą pomysły na temat: Działania mieszkańców naszej miejscowości sprzyjające życiu ptaków zimą.

 Ocena pracy uczniów:
Ocenie podlega dokładność wypełnienia indywidualnej i zbiorczej karty obserwacji:
- systematyczność wypełniania indywidualnej karty obserwacji - 3 pkt.
- wypełnianie wszystkich kolumn - 1 pkt.
- zgodna praca w grupie - 1 pkt.
- udział w formułowaniu wniosków w grupach - 1 pkt.
- co najmniej dwa prawidłowe wnioski w pracy indywidualnej - 1 pkt.

 

0 - 2 pkt. - ocena niedostateczna
3 pkt. - ocena dopuszczająca
4 pkt. - ocena dostateczna
5 pkt. - ocena dobra
6 pkt. - ocena bardzo dobra
7 pkt. - ocena celująca

 

Praca domowa:
Kontynuować dokarmianie ptaków już bez obserwacji.
Przygotować na kartce A4 lub A3 szkic swego karmnika w skali 1:1, jako instrukcję jego wykonania dla uczniów innych klas.

 

Ewaluacja:
Proponowane scenariusze zajęć należy traktować całościowo. Ich fragmenty zostały wykorzystane podczas lekcji przyrody w kl. VI c, w Szkole Podstawowej im. A. Mickiewicza w Skokach, w roku szkolnym 2004/2005, w następującym zakresie:
- Częściowo scenariusz Jakie ptaki spędzają zimę w Polsce?. Uczniowie na lekcji uzupełniali własny zbiór zgromadzonych wiadomości. Natomiast umieszczenie ich na arkuszu papieru odbywało się w domu. Podczas lekcji miała miejsce organizacja wystawy tych prac w sali przyrodniczej i na korytarzu szkoły.
- Niewielki fragment scenariusza Jakie ptaki odwiedzają nasze karmniki?
- Ustne zdawanie sprawy z obserwacji poczynionych podczas dokarmiania ptaków, z wykorzystaniem prezentacji do identyfikowania.
Wnioski z ewaluacji:
- Systematyczne gromadzenie wiadomości według instrukcji okazało się koniecznym warunkiem sukcesu - zdobycia oceny celującej. Do takiego wniosku doszli sami uczniowie.
- Zapowiedź umieszczenia na prezentacji własnego imienia i nazwiska zwiększyła poczucie odpowiedzialności za własną pracę, wpłynęła mobilizująco na przebieg zajęć, podniosła stopień zaangażowania emocjonalnego uczniów.
- Posługiwanie się nazwami gatunkowymi ptaków, np. dzwoniec, jemiołuszka, kwiczoł, grubodziób sprawiała uczniom satysfakcję z poznania tego fragmentu najbliższego otoczenia.
- Dokarmianie ptaków było kontynuowane przez większą część klasy nawet po zakończeniu ustnego zdawania sprawy z obserwacji.
- Poznawaniu gatunków ptaków sprzyja wcześniejszy udział uczniów w wycieczce przyrodniczej do Muzeum Łowiectwa i Środowiska Przyrodniczego Wielkopolski w Uzarzewie.

 

Temat:

Ptaki zimową porą w Polsce. CZŁOWIEK W ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM

- Relacja. Konflikty. Współdziałanie. Wyzwania.
- Mieszkańcy naszej miejscowości dokarmiają ptaki. Wykładanie ptakom niewłaściwego pokarmu, np. słonego przyczyni się do śmierci ptaków.
- Życiu ptaków sprzyja występowanie nie koszonych trawników oraz pozostawianie w ogrodach suchych pędów z owocami i nasionami.
- Ptaki zanieczyszczają miejsce, w którym są dokarmiane (okna, parapety, elewacje budynków itp.)
- Systematycznie dokarmiając ptaki mieszkańcy naszej miejscowości przyczyniają się do zwiększenia liczebności poszczególnych populacji.
- Dokarmianie ptaków wymaga:
 - systematyczności;
 - samodyscypliny;
 - pracowitości;
 - świadomości roli człowieka w życiu ptaków spędzających zimę w Polsce.

 

Autor scenariusza:

Magdalena Fertsch - nauczycielka przyrody w Szkole Podstawowej

im. Adama Mickiewicza w Skokach.

 

¬ródło informacji:

"Edukacja przyrodnicza w szkole podstawowej. Człowiek w środowisku przyrodniczym"

nr 3-4/2005, Warszawa - Wrocław 2005.

grupa wiekowa

szkola podstawowa

autor

organizacja/wydawca

Uniwersytet Wrocławski Centrum Edukacji Nauczycielskiej ul. Cybulskiego 30 50-205 Wrocław tel. (71) 375 92 68, fax (71) 375 94 96 centrum@cen.uni.wroc.pl

link

http://www.cen.uni.wroc.pl