[24] Dydaktyczna ścieżka ornitrologiczna przez Brudzeński Park Krajobrazowy

przebieg Brudzeński Park Krajobrazowy gospodarz Bogdan Kaźmierczak, alcedo@o2.pl; biuro@parkiotwock.pl opis

Początek ścieżki:
Most u przejścia rzeki Skrwy Prawej do Wisły

Długość:
4,5 kilometra

Orientacyjny czas pokonania:
ok. 2 godziny

Opis ścieżki:
Ścieżka ta daje możliwość poznania różnorodności gatunkowej ptaków występujących w Brudzeńskim Parku Krajobrazowym.

Całkowita długość ścieżki wynosi około 4,5 kilometra i składa się z 5 przystanków:
Przystanek NR 1 - Most u przejścia rzeki Skrwy Prawej do Wisły
Typowymi ptakami, które możemy tu zaobserwować są przede wszystkim: kaczki ( krzyżówka , głowienka , czernica ), łyski , łabędzie nieme , kurki wodne , perkozy , mewy ( śmieszka , mewa pospolita , mewa srebrzysta ), rybitwy, błotniaki i orły ( bielik , rybołów ).

Przystanek NR 2 - Dolina Wisły
Reprezentantami Doliny Wisły są: kormoran czarny , czapla siwa , remiz , strzyżyk , dziwonia , sikorka ( bogatka

, modraszka , sikora czarnogłówka , sikora uboga ).

Przystanek NR 3 - Młodnik Iglasty
Zaobserwować możemy tu takie gatunki jak : myszołów zwyczajny , myszołów włochaty , trzmielojad zwanego też pszczołojadem oraz kruk .

Przystanek NR 4 - Osada leśna
Na przystanku tym możemy zapoznać się z gatunkami synantropijnymi. Nierozłącznym elementem krajobrazu są dwa gatunki jaskółek. Jeden z nich to jaskółka dymówka z długimi "widełkami" w ogonie i czerwonobrązową plamą w okolicy dzioba. Zakłada ona wewnątrz budynków (np. na strychach) gniazdo otwarte o kształcie ćwiartki kuli, budowane przez samicę i samca przez około 8 dni z błota do którego dodawane ą cienkie źdźbła siana i słomy.
Drugi gatunek jaskółki to oknówka , często nie odróżniana od dymówki, aczkolwiek ma ona charakterystyczny biały spód ciała i nie posiada długich widełek w ogonie i czerwonobrązowej plamy w okolicy dzioba. Ponadto nie

gnieździ się wewnątrz, lecz zawsze na zewnątrz budynków np. okapem dachu.
Otwarte fragmenty pól, w sąsiedztwie osad ludzkich zamieszkują dwa gatunki kuraków. Największy z nich to bażant ,który po raz pierwszy pojawił się w Polsce w końcu XVII wieku. Kolejnym przedstawicielem omawianej rodziny ptaków, którego możemy tu zaobserwować jest kuropatwa . Gatunek ten jest wyraźnie mniejszy od bażanta. Samiec różni się od samicy wyraźnie ciemna plamą (w kształcie podkowy) na piersi. Po ziemi kuropatwa porusza się szybko i sprawnie, a do lotu wzbija się z charakterystycznym furkotem skrzydeł.

Przystanek NR 5 - Wąwóz
Charakterystycznymi gatunkami dla tego biotopu są przede wszystkim dzięcioły - znane jako lekarze drzew. źyje tu największy przedstawiciel tej rodziny - dzięcioł czarny . Buduje on dziuple w wiekowych starodrzewach. Ubarwienie tego gatunku dzięcioła jest czarne z czerwonym "berecikiem" na głowie. Innymi gatunkami, które żyją na tym

terenie są: najpospolitszy z naszych dzięciołów - dzięcioł duży oraz nieco mniej liczny dzięcioł średni i dzięciołek . Wszystkie wyżej wymienione dzięcioły charakteryzują się pstrym czarno-białym ubarwieniem ciała. Najrzadszym reprezentantem tej grupy ptaków jest odmiennie ubarwiony mieszkaniec dolin rzecznych, porośniętych wysokim drzewostanem liściastym - dzięcioł zielony. Kolor jego upierzenia jest mieszanka barw zielonej i oliwkowej. Gatunek ten ma bardzo oryginalne upodobania pokarmowe. Często można spotkać go wybierającego z mrowiska jego lokatorów.
Miniaturą dzięcioła jest bardzo zwinny ptak zwany kowalikiem . Sposób jego chodzenia, głowa w dół, sprawia wrażenie, jakby ptak za chwilę miał spaść z drzewa. Kolorystyka upierzenia ciała kowalika składa się z szaro - niebieskiego  wierzchu i kremowego spodu. Cechą pozwalającą odróżnić go od dzięciołów jest czarna pręga przebiegająca przez oko.
Gatunkami, które są również podobne do

dzięciołów są pełzacze: pełzacz leśny i pełzacz ogrodowy . Ptaki te, podobnie jak dzięcioły chodzą po drzewie podpierając się ogonem. Omawiane gatunki cechuje upierzenie grzbietu w tonacji barw czerni i brązu przy białym kontraście podbrzusza.
Innym pospolicie zamieszkującym ten biotop gatunkiem jest wszędobylska, bardzo kolorowa i kontrastowo ubarwiona - zięba . U ptaków tego gatunku występuje zaznaczony dymorfizm płciowy. Samiec posiada podgardle, pierś i policzek koloru rdzawo-czerwonego, wierch natomiast to mieszanka barw zieleni i brazu oraz szaro niebieska głowa. Samica nieco skromniej ubarwiona z przewagą odcieni zieleni i brązu. Wymienione ptaki nie wyczerpują listy wszystkich gatunków, które spotkać możemy na ścieżce ornitologicznej w Brudzeńskim Parku Krajobrazowym. Podane zostały tylko te najbardziej charakterystyczne lub interesujące.

źródło:
B. Każmierczak, Przewodnik terenowy. Ptasią ścieżką przez Brudzeński Park Krajobrazowy.
Dydaktyczna ścieżka ornitologiczna, Płock 2004