[52] Ścieżka dydaktyczna po Zespole przyrodniczo – krajobrazowym Wielikąt

Region: śląskie

Gatunki ptaków: rycyk , krwawodziób , zimorodek , podgorzałka , bąk , gęgawa , krakwa , błotniak stawowy , perkozek , perkoz rdzawoszyi , łabędź niemy , cyraneczka , płaskonos , hełmiatka , głowienka , czernica , kokoszka , sieweczka rzeczna , zausznik , perkoz dwuczuby , krzyżówka , cyranka , łyska , kormoran , kropiatka , sieweczka obrożna , kszyk , brodziec piskliwy . Stwierdzono tu także – na przelotach - rzadkie w Polsce gatunki, jak np. kormoran mały , czapla nadobna , warzęcha , gęś mała , gęś tybetańska , bernikla rdzawoszyja , kazarka rdzawa , sterniczka , sęp płowy , kobczyk , dubelt , brodziec pławny i wydrzyk długosterny .
Przebieg: Ścieżka rozpoczyna się na przystanku PKS Syrynia – Wielikąt, a kończy na przystanku PKS Lubomia – Grabówka. Prowadzi najpierw w stronę wsi Wielikąt, stąd groblami pomiędzy stawami Lubomskimi i Syryńskimi do platformy obserwacyjnej. Następnie trzeba zawrócić i tą samą drogą dotrzeć do

Wielikąta, skąd udajemy się do Grabówki (po drodze należy odbić w lewo do kolejnej platformy obserwacyjnej). Koniec ścieżki w Grabówce. Na trasie zlokalizowano 7 pól obserwacyjnych.
Wykonawca: Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody "pro Natura", ul. Podwale 75; PL 50-449 Wrocław, pronatura.org.pl
Lokalizacja: Wielikąt – Grabówka, gmina Lubomia, powiat wodzisławski
Długość: 4 km
Opis ścieżki: Ścieżka prowadzi przez utworzony w 1993 r. Zespół Przyrodniczo – Krajobrazowy „Wielikąt”. Obejmuje on kompleks stawów hodowlanych Gospodarstwa Rybackiego „Wielikąt”, wraz z otaczającymi polami i łąkami. Kompleks składa się z dziewięciu większych (17-40 ha) i kilkunastu małych stawów. Jego łączna powierzchnia wynosi 636,5 ha, z czego zbiorniki wodne zajmują 370,5 ha. Wzdłuż większości grobli występują szuwary. Główną masę roślinności wynurzonej stanowi trzcina pospolita i pałki szerokolistna i

wąskolistna, występuje tu też kosaciec żółty. Groble otaczające zbiorniki na ogół porastają drzewa liściaste: dęby szypułkowe, klony – zwyczajne i jawory, brzozy brodawkowate, topole czarne, osiki, graby oraz olchy czarne. Ponadto od strony wschodniej przylegają do grobli pasy starego zadrzewienia (głównie olsza) o łącznej powierzchni około 7 ha. Wśród występujących w „Wielikącie” krzewów przeważają wierzby – biała, krucha i szara, bez czarny, tarnina, dzika róża, jeżyna popielica, a także kalina koralowa i kruszyna pospolita. Kompleks stawów stwarza unikatowe warunki dla bytowania i rozrodu ptactwa wodnego. Jest on ważnym elementem korytarza ekologicznego. Do 2005 r. stwierdzono w „Wielikącie” 226 gatunków ptaków, w tym 128 lęgowych lub prawdopodobnie lęgowych. Z grupy ptaków wodno-błotnych zanotowano występowanie 114 gatunków, a wśród nich w wieloleciu 48 gatunków, których gniazdowanie było pewne,

prawdopodobne bądź możliwe. Stanowiska lęgowe mają tu gatunki zagrożone i potencjalnie zagrożone w skali globalnej, europejskiej, krajowej oraz regionalnej. Poza zapewnieniem warunków do lęgów dla wielu gatunków, „Wielikąt” pełni też ważną funkcję jako miejsce odpoczynku ptaków w okresie przelotów i koczowania polęgowego. Pierzą się na stawach pokaźne stada ptaków wodnych, np. w latach 1990. były one najważniejszym pierzowiskiem łabędzi niemych w południowo-zachodniej Polsce, skupiającym do 1300 ptaków. Ptaki możemy obserwować podczas wędrówki na całej trasie, warto jednak poświęcić na to więcej uwagi w wyznaczonych polach obserwacyjnych oraz wykorzystać platformy widokowe.
Źródło informacji: Cempulik P., Sochacka M., Żyła W. 2003. „Ścieżka dydaktyczna po zespole przyrodniczo – krajobrazowym Wielikąt”. ISBN 83 – 907734 – 7 – 3
Szyra D. 2003. Ptaki wodne kompleksu stawowego Wielikąt. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 59: 99-113.