[55] Ścieżka przyrodnicza w Gryżyńskiem Parku Krajobrazowym

Region: lubuskie

Wykonawca: Gryżyński Park Krajobrazowy, Nadleśnictwo Bytnica
Gospodarz: Gryżyński Park Krajobrazowy
Lokalizacja: gmina Bytnica, powiat krośnieński
Długość: 7,5 km
Przebieg: ścieżka tworzy pętlę rozpoczynającą się i kończącą we wsi Gryżyna. Prowadzi ona wzdłuż rzeki Gryżyna oraz wokół Stawu Bartno i Jeziora Kałek. Ścieżka oznakowana jest symbolem zielonego listka.
Gatunki ptaków: zimorodek , perkoz dwuczuby , czapla , gągoł , bąk , kormoran , bielik , rybołów , kania ruda , myszołów , jastrząb , błotniak stawowy i kobuz , pliszka górska , bocian czarny , żuraw , siniak , lelek , dudek , dzięcioł czarny , dzięcioł zielony i dzięcioł średni , muchołówka mała i srokosz , łabędź krzykliwy , perkoz rdzawoszyi , świstun , rożeniec , płaskonos , błotniak zbożowy , jemiołuszka , wąsatka .
Opis ścieżki: Gryżyński Park Krajobrazowy, utworzono 15 kwietnia 1995 r. w celu ochrony i zachowania walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych Rynny Gryżyny. Bogactwo i różnorodność form powierzchniowych Gryżyńskiego Parku Krajobrazowego jest wynikiem działalności lodowca, a zwłaszcza jego topniejących wód. Teren, na którym położony jest Gryżyński Park Krajobrazowy,

cechuje wielkie bogactwo i różnorodność polodowcowej rzeźby, co mocno kontrastuje z równinnym obszarem sandru Ołoboku otaczającym park od północy, wschodu i zachodu. . Pod względem powierzchni (2755 ha) jest najmniejszym z siedmiu Parków Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego. Północna i środkowa część parku położona jest w południowej części Pojezierza Lubuskiego, a część południowa w Pradolinie Warszawsko-Berlińskiej zwanej również Pradoliną Warciańsko-Odrzańską, w Dolinie Odry Środkowej.
Przez północną część parku prowadzi ścieżka przyrodnicza z 10 przystankami, zaopatrzona w 17 tablic edukacyjnych. Pierwszym przystankiem na ścieżce jest Ośrodek wypoczynkowy „Dora” w Gryżynie. Można przy nim zapoznać się z mapą ścieżki. Idąc dalej spotykamy borówkę brusznicę, mchy, porosty, nieliczne rośliny naczyniowe charakterystyczne dla ubogich borów. Możemy też zobaczyć jak wygląda rębnia gniazdowa, gdzie w miejscu wyciętych drzew nasadzono młode buki i dęby (teren ogrodzona dla ochrony przez zwierzyną). Nieco dalej, na wysokiej sośnie, zobaczyć możemy gniazdo kruka. Idąc dalej zobaczymy okazały bluszcz pospolity.
Dochodzimy do przystanku 2 – Młyn Strzelnik – funkcjonował do lat

60tych XX wieku, zlokalizowany jest w okolicy naturalnego zwężenia rynny, którą płynie rzeka Gryżyna (rynna ma tu tylko 40 m szerokości, a 30 m głębokości). Z występujących tu ciekawych przedstawicieli flory wymienić należy dęby szypułkowe, tawlinę jarzębolistną, chronioną paproć – piuropusznik srusi.
Przystanek 3 – Wąwozy: strome zbocza o nachyleniu do 60 stopni są najstarszą formą erozyjną na tym terenie, powstałą wskutek działalności wód płynących po ustąpieniu lodowca. To jedno z najpiękniejszych miejsc w Parku. Zobaczyć możemy tutaj ślady pracy dzięcioła czarnego, usłyszeć „gruchanie” gołębia siniaka, a nocą - głos puszczyka.
Przystanek 4 – Gryżyńskie źródła występujące u podnóży zboczy rynny Gryżyny, naliczono ich tu niemal 100. Występuje tu las mieszany, wiosną warto wsłuchać się w śpiew wielu gatunków ptaków.
Przystanek 5 – Torfowisko niskie to jedno z 17 torfowisk niskich występujących na tym terenie (łącznie zajmują powierzchnię niemal 306 ha). Pod 10 torfowiskami występują złoża gytii, w miąższości torfu i gytii zawartych jest 70 – 90 % wody, dając objętościowo 2 razy więcej wody niż jest w największym w tej okolicy jeziorze Jelito.
Idąc dalej docieramy do położonego na

dnie koryta piaszczystego pagórka , stanowiącego swego typu zaporę dla płynącej rzeki Gryżyny. Zlokalizowany jest tu przystanek 6 – Kemowy próg. Kem jest tworem polodowcowym, powstałym w wyniku osadzaniu w szczelinach lodowca pisaku, żwiru czy mułu. Na tym przystanku zobaczyć też możemy efekty działalności występujących tu bobrów: bobrową tamę, której obecność doprowadziła do powstania rozlewiska chroniącego wejścia do żeremia. Idąc dalej docieramy do kolejnego torfowiska porośniętego olszą czarną i podtopionego wodą. Miejsce to jest często odwiedzane przez żurawie, wiosną możemy usłyszeć klangor – tj. głosy wydawane przez pary ptaków oznajmujących zajęcie terytorium. Usłyszeć tu można także dudnienie dzięciołów.
Kolejny przystanek 7 to ruiny nieistniejącego już Młyn Zaskórz. Jego obecność w tym miejscu jest zapewne związana z obecnością kolejnego kemowego pagórka o wysokości 12,7 m, który ułatwił budowę młyna. W tym miejscu rynna Gryżyny szeroka jest na zaledwie 50 m.
„Wał w rynnie: to następny przystanek (nr 8) na trasie ścieżki. Mieści się na grzbiecie wału, mającego charakter ostańca sandrowego. To także utwór polodowcowy, który powstał wskutek akumulacji w lądolodzie materiału

fluwoglacjalnego. Rynna Gryżyńska rozgałęzia się tu na dwie odnogi – jedna wykorzystywana jest przez Gryżyński Potok, w drugiej znajdują się jezioro Kałek i Staw Bartno – przystanek nr 9. To jeden z 12 stawów rybnych obecnych na terenie Parku. Strefa przybrzeżna zdominowana jest przez sitowie jeziorne, trzcinę pospolitą i pałkę wąskolistną, latem możemy podziwiać kwitnący grzybień biały. Ornitofauna reprezentowana jest m. in. przez gągoła, czernicę, cyraneczkę, kormorana, perkozka, żurawia, bociana czarnego, błotniaka stawowego, kanie rudą, kanię rudą, bielika, zimorodka. Także tu zobaczymy dowody obecności bobrów – ślady zgryzania, powalone drzewa. Wędrując dalej ścieżką mijamy okazałe wiązy, jawory, dęby czerwone i szypułkowe, buki, świerki pospolite i jałowce. Osiągamy ostatni już przystanek nr 10 – Jezioro Kałek. To jezioro typu wytopiskowego, otoczone przez sandrowe pagórki o wysokości do 35 m, w wielu miejscach porośnięte drzewami iglastymi i liściastymi. Ponownie mamy tu okazję zaobserwować gatunki ptaków wymienione przy opisie przystanku nr 9. Wędrówkę kończymy w miejscu startu - przy ośrodku „Dora”.
Źródło informacji: Folder „Ścieżka Przyrodnicza w Gryżyńskim Parku Krajobrazowym”, ISBN 83 – 913038 – 1 - 0